Wijkaandelen

Print Friendly

Hoe kom je als buurthuis aan geld voor investeringen in bijvoorbeeld vastgoed? Wijkaandelen uitgeven is een vorm van crowdfunding en een oplossing met dubbele opbrengst: het levert geld op en versterkt de buurtverbinding. Maar hoe werkt dit concept van ‘neighbourhood shares’ precies?

Wijkaandelen vormen een vernieuwend instrument om de betrokkenheid van bewoners bij hun woonomgeving te vergroten. Met wijkaandelen zijn de bewoners opeens wijkaandeelhouders. Daarmee zijn ze mede-eigenaar van de buurt en kunnen daardoor beslissingen voor hun buurt nemen. Elke beslissing die de wijkaandeelhouders nemen via een stemronde, is bindend.

Wijkaandelen geven de bewoners van een buurt een stem in de besluitvorming over het beheer van de openbare ruimte. Zo kregen bewoners in Delft inspraak in de herinrichting van het Minervaplein, gedurende een vier jaar durende pilot met wijkaandelen van 2001 tot 2005. Omdat de wijkbewoners zelf mede-eigenaar waren van de wijk, voelden zij zich verantwoordelijk en namen zij initiatief met het komen tot een nieuw ontwerp.

Hoe werkt het?

In Delft hanteerde men de opzet: iedere bewoner van twaalf jaar of ouder krijgt een aandeel ter waarde van €2,50. Elk aandeel geldt voor één stem. Bewoners kregen elk jaar dat zij bleven wonen in de wijk een aandeel erbij. Bewoners hadden het recht om hun aandelen terug te verkopen aan de stuurgroep die het concept mogelijk maakte. Binnen dit concept werden aandelen dus gegeven aan bewoners, in plaats van verkocht.

Pionier In De Boomtak pakte het anders aan. Het buurthuis vroeg buurtbewoners met de campagne Samen kopen wij In De Boomtak om mede-eigenaar te worden via ‘certificaten’; een soort crowdfunding dus. Bewoners verstrekten een lening aan In De Boomtak tegen een rentepercentage van 3%; de bewoners bepaalden zelf de hoogte en de duur van de lening, met een minimum van €100. In totaal haalde het buurthuis zo €75.000 op, kon het zo het vastgoed zelf kopen en gaf het tegelijkertijd buurtbewoners inspraak in de wijkaccommodatie.

Organisatie

Het uitgeven van wijkaandelen of certificaten vereist een goede organisatie. Certificaten of aandelen stel je op met behulp van een notaris en worden juridisch getoetst, om later verwarring of onenigheid te voorkomen. Tegelijkertijd moeten er goede en heldere afspraken gemaakt worden over de inspraak die aandeelhouders hebben: waarover mogen zij beslissen en hoe gebeurt dit precies? Leg goed vast wat het doel, de inhoud en lengte van de samenwerking zijn, wie welke rol inneemt en hoe de overeenkomst beëindigd kan worden. Als uitgevende partij moet je wel überhaupt zeggenschap hebben over wat er gebeurt met de ruimte of het vastgoed waar bewoners eigenaar van worden.

Wanneer wijkaandelen gebruiken?

Er zijn verschillende aanleidingen om wijkaandelen in te zetten. Je gebruikt ze om draagvlak te winnen onder buurtbewoners of om draagvlak te meten, om representativiteit van het buurthuis namens buurtbewoners te bewerkstelligen, om betrokkenheid te verhogen of stimuleren, of wanneer professionele partijen willen weten wat de wensen zijn van betrokkenen. Het concept komt goed van pas bij het maken van moeilijke beslissingen of wanneer professionele partijen het niet uitmaakt welke keuze wordt genomen. Bewoners kunnen erom vragen, waarna het uitgeven van wijkaandelen vertrouwen creëert, de relatie verbetert en bijdraagt aan je imago.

Andersom zijn wijkaandelen geen goed idee wanneer een onderwerp ‘te klein’ is of juist te groot en abstract. In beide gevallen ontbreekt de urgentie voor wijkbewoners om initiatief tot inspraak te nemen . Ook is het niet slim om wijkaandelen uit te geven voor een eenmalige beslissing; juist de langdurige samenwerking tussen buurthuis en buurtbewoner zorgt voor een hechte band en gevoel van eigenaarschap.

Vormen van inspraak

Waarover wil je buurtbewoners inspraak geven? Dat kan uiteenlopen van de kleur die de buitenmuren van je buurthuis worden geschilderd tot de gedragsregels die worden gehanteerd, en van het plaatsen van afvalcontainers tot de besteding van het budget. Of, niveau-overstijgend, over de invulling van het wijkaandelensysteem. Slim is om ja/nee-stemrondes te vermijden en juist enkel positieve opties aan te bieden, bijvoorbeeld door bewoners te laten kiezen tussen meerdere alternatieven.

Bohemen schreef een uitgebreid handboek voor wijkaandelen. Het handboek geeft informatie, adviseert en helpt je op weg bij het toepassen van de wijkaandeelaanpak.

Bronnen: Urban.nl, Europa Nu, Bohemen, In De Boomtak.