Brainstormen in een beginnend buurthuis

Inspiratie opdoen in De Nieuwe Gaffel

Print Friendly

Begin een buurthuis en er komt een wervelstorm aan uitdagingen op je af. Er moet een rechtsvorm gekozen worden, je hebt een verdienmodel nodig om de kosten te dekken, en: hoe krijg je buurtbewoners over de vloer? Aan de vooravond van zijn opening organiseerde wijkcentrum De Nieuwe Gaffel in Rotterdam een brainstorm om antwoord te krijgen op zulke vragen; Beheer je buurthuis deed mee.

Wie wil je zijn?

Ruimte is er genoeg, in het gebouw achter de Westkruiskade in Rotterdam. Een interim-bestuur van bewoners met uiteenlopende professionele achtergronden (een jurist, een onderneemster, een directeur politie) krijgt er de mogelijkheid om een nieuw thuis voor de buurt te starten. Zelfstandig, maar voorlopig met een huur van nul euro. Dus moeten er snel spijkers met koppen geslagen worden over de visie, structuur en financiële huishouding van het initiatief, toch?

De Nieuwe Gaffel brainstormNee. Aan tafel zit een twaalftal denkers vanuit de buurt, gemeente, het tijdelijke bestuur, welzijnsorganisatie, andere initiatieven en het Landelijks Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA). De groep wordt direct op scherp gezet, met een vijftal vragen die het bestuur zichzelf moet stellen vóór het überhaupt verder mag denken:

  • Waarom willen jullie het zelf doen? Wat is je motivatie om zelf de handen uit de mouwen te steken?
  • Wie wil je zijn?
  • Waarom doe jij als initiatiefnemer het?
  • Voor wie doe je het?
  • Volgend uit bovenstaande: welke waarde voegt De Nieuwe Gaffel toe?

Antwoorden op bovenstaande vragen vormen de basis voor de visie waarop iedere vervolgvraag benaderd wordt: het activiteitenprogramma, het verdienmodel en de gekozen rechtsvorm. Met die drie onderwerpen gaan we aan de slag in drie losse groepjes. Een korte samenvatting.

De ultieme rechtsvorm

Bestaat er een ultieme rechtsvorm voor het buurthuis? Nee, iedere vorm heeft zijn voor- en nadelen. Een stichting is slagvaardig maar in principe ondemocratisch, de coöperatie is een mooi model om meerwaarde te creëren voor gebruikers, maar wel een complexe organisatievorm. En een vereniging is geschikt voor een groep mensen met één doel, één stip op de horizon; bijvoorbeeld een wijkvereniging die onderdak zoekt voor hun activiteiten, maar geen behoefte heeft aan het beheer van een wijkhuis.

De Nieuwe Gaffel brainstorm

Iedere vorm heeft voor- en nadelen

Maar beslissen over een rechtsvorm is helemaal niet belangrijk. Veel aspirant-buurthuizen voelen tijdsdruk en urgentie voor een beslissing die juist tijd nodig heeft. Het advies: zoek naar een slapende of bevriende stichting (denk welzijnsorganisatie of gemeente) om daar bijvoorbeeld geld onder te brengen. En: wees ongehoorzaam! Zet druk op andere partijen door gewoonweg te beginnen.

Voor wie vanavond aanschuift is er nog een belangrijke les: een oprichtingsbestuur is geen definitief bestuur. Op de lange termijn loont het bijvoorbeeld om op de achtergrond te treden en coördinatoren aan te stellen voor praktische beslissingen en beheer. Of om echt een bestuur vanuit de wijk te zoeken. Na de brainstorm ligt die conclusie voor de hand: het oprichtingsbestuur laat zich na het eerste pionierswerk vervangen. Niet met een harde knip, maar via een geleidelijke instroomfase.

Lees ook: Rechtsvorm kiezen

Geen verhuurhuis

De Nieuwe Gaffel wil geen verhuurhuis worden, stelt het direct, maar wie een dekkende exploitatie wil hebben ontkomt er niet aan. Hoewel De Nieuwe Gaffel in eerste instantie geen huur hoeft te betalen, kan dat met een wisseling van de wacht bij de lokale overheid zomaar anders uitpakken. Toch blijven we even in de gemeentelijke sferen. “De wethouder wil 42 huizen van de wijk in Rotterdam, betaal dan ook maar!”, wordt geroepen.

Gemeentes stappen echter af van exploitatiesubsidies, zoals we al merkten tijdens onze quickscan onder grote Nederlandse gemeentes. Overheden kiezen meer en meer voor programmasubsidies. En de toegevoegde waarde van De Nieuwe Gaffel zit op alle portefeuilles, klinkt het: “Je neemt publieke taken op je, dan heb je ook recht op publiek geld.” Het is daarom zaak voor het buurthuizen om te zien waar de kansen liggen en daarop in te springen.

De Nieuwe Gaffel brainstorm

Maar dat is van latere zorg. In de beginfase is het belangrijk om deals te maken met partijen in de buurt. Bijvoorbeeld voor commerciële verhuur, om gauw een stabiele geldstroom op te bouwen. Er is veel concurrentie in de buurt van gesubsidieerde partijen die bijvoorbeeld gratis koffie en verhuur om niet aanbieden aan kleine huurders, dus het is belangrijk jezelf niet uit te markt te prijzen. Wél heerst er een ‘Wij zijn het Oude Westen-gevoel’ in de buurt. Daar moet De Nieuwe Gaffel van profiteren. Maar hoe?

Lees ook: Verhuurbeleid en huurtarieven

Touwtjes aan elkaar knopen

“De Nieuwe Gaffel moet in ieder geval geen vrouwenhuis worden”, concludeert het brainstormgroepje dat zich buigt over het activiteitenprogramma. Er wordt in de buurt veel georganiseerd voor vrouwen, terwijl het ontbreekt aan aandacht voor jongeren. Verschillende ideeën komen op tafel, zoals het door jongeren laten onderhouden van een Facebook-pagina voor de wijk en met ze op pad gaan naar voorzieningen, clubs (denk voetbalclub Sparta) en musea in de buurt.

“Hier is ruimte, organiseer het maar!”

Maar wil het bestuur van De Nieuwe Gaffel zelf überhaupt activiteiten organiseren? Als bestuur heb je de keuze om een activiteitenclub te worden of meer een faciliterende en stimulerende rol in te nemen, waar de verantwoordelijkheid bij andere partijen komt te liggen. Als in: hier is de ruimte, organiseer het zelf maar. Gemeenschap kan een doel zijn, maar misschien is het logischer om eerst los verschillende groepen binnen te krijgen – dat is al een hele uitdaging. Later knoop je de touwtjes tussen die verschillende groepen wel aan elkaar.

De Nieuwe Gaffel brainstorm

Lees ook: Dossier Programmering

Lef

“Wat nodig is, is lef”, concluderen de brainstormende deelnemers. Lef om naar fondsen te stappen met een duidelijk verhaal, lef om de eigen waarde in te schatten en deze assertief uit te dragen, lef om partijen in de omgeving aan te spreken, lef om gewoon te beginnen. En lef om misschien gewoon tegen de wethouder te zeggen dat niet hij, maar een van de bewoners het lintje mag doorknippen bij de opening van De Nieuwe Gaffel. Om maar aan te geven: dit buurthuis is van en voor de buurt.

De antwoorden zijn er nog niet voor De Nieuwe Gaffel, maar daar is een brainstorm niet voor. De Rotterdammers gingen de avond in met een uitgestippelde route in hun hoofd, maar merken dat het soms slimmer is om een eigen weg in te slaan. Die rechtsvorm komt bijvoorbeeld later wel. De Nieuwe Gaffel weet in ieder geval dat het niet alles zelf hoeft te doen; behalve deze brainstorm ging het Rotterdamse initiatief al langs in Tilburg bij Beheer je buurthuis-pionier In De Boomtak om inspiratie op te doen. Af durven stappen op anderen, ook dat is een stukje lef.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*