“Is samenwerken niet makkelijker als je elkaar kent?”

Procesbegeleider Ernst van Gerven over teambuilding bij pionier ONS

Print Friendly

Hoe geef je leiding aan vrijwilligers? Hoe werk je samen? En hoe zorg je ervoor dat zulke lessen in samenwerking blijven hangen in het buurthuis? Procesbegeleider Ernst van Gerven komt zulke vragen constant tegen, bij de ondersteuning die hij geeft aan het bestuur en de vrijwilligers van pionier ONS in Geeren-Zuid.

“Het gaat lanzaam”, zegt Ernst van Gerven wanneer we vragen naar de voortgang van zijn begeleiding aan ONS, “maar er zit vooruitgang in.” ONS is een van de vijf ‘pioniers’, buurthuizen die op hun eigen manier bezig zijn met zelfbeheer en die we volgen binnen het project Beheer je buurthuis. Van Gerven is aangewezen als procesbegeleider en besteedt een aantal uur per maand aan het begeleiden van ONS naar zelfstandigheid.

Afstand nemen

Vier maanden is hij nu bezig. Vier maanden waarin het altijd zoeken blijkt naar de balans tussen aanwezig zijn en afstand nemen. Van Gerven, van huis uit coach met veel facilitaire kennis, zegt die balans makkelijk te vinden: “Ik observeer eigenlijk alleen maar en vertel wat ik zie. Ik bemoei me niet met oplossingen. Soms moet je een zetje in de juiste richting geven, maar dan bedenken de vrijwilligers zelf de oplossing. Vaak weten ze die oplossing al, maar zijn ze zich er nog niet van bewust.”

Vrijwilligers moeten elkaar beter leren kennen, ook al werken ze normaal niet eens samen

Vrijwilligers moeten elkaar beter leren kennen, ook al werken ze normaal niet eens samen

De grootste uitdaging voor het buurthuis uit Breda is het zelfstandig worden. De keuken van het wijkrestaurant wordt gerund door een mix van mensen die moeten leren samenwerken, terwijl het bestuur sneller maar minder intensief leiding wil leren geven om zo “heel veel tijd te besparen om zaken te regelen die belangrijk zijn.” Behalve observeren is dat een kwestie van gesprekken voeren, (toch wat) aansturen, leren communiceren, en af en toe apart zitten voor uitleg over verschillende manieren van leidinggeven en aansturen.

De eerste stappen zijn gezet. “Er wordt beter samengewerkt, er wordt geluisterd naar elkaar”,  legt Van Gerven uit. “De volgende stap is nu om te zorgen dat het praten met elkaar ook effect gaat hebben en dat veranderingen worden doorgezet.” Lachend: “Klinkt allemaal vaag als ik het zo vertel he?”

Op een onbewoond eiland

“Mensen kunnen niet in een ochtend leren met elkaar te praten. Dat moet je herhalen.” Om zijn toelichting concreet te maken geeft Van Gerven twee voorbeelden van zijn werkwijze. Hij vraagt de aanwezige vrijwilligers als eerst: stel je buurman maar eens voor. “Dat moest ik drie keer herhalen; mensen vinden dat ontzettend moeilijk. ‘Ik werk nooit met haar’, krijg ik als antwoord. Ze komen er dan inderdaad snel achter dat ze elkaar niet kennen.” Door de dag heen komt die kennis van elkaar telkens weer terug. Van Gerven blijft vragen: vind je het niet handig dat je de ander beter kent? Het antwoord wordt steeds positiever.

“Dit houdt nooit op”

Van Gerven volgt dat op met het kwaliteitenspel. Hij laat deelnemers kwaliteiten van elkaar opnoemen en die vergelijken met degene die ze over zichzelf hebben opgeschreven. En vervolgens de zwaktes: wat zou je willen verbeteren? “Dan laat ik de rest van de groep die negatieve eigenschap, die valkuil, positief benoemen. Is iemand bijvoorbeeld snel boos, is dat dan niet gewoon omdat die persoon heel erg betrokken is?” Mensen beginnen anders tegen elkaar aan te kijken. Wie eerst een ‘stoere vent’ leek, blijkt gevoelig voor kritiek en ‘bang dat hij op zijn donder krijgt’.

Heeft iedereen elkaar eenmaal leren kennen, dan is de volgende stap leren samenwerken. Van Gerven legt de deelnemers een situatie voor: ONS is gecrasht op een onbewoond eiland. Samen krijgen ze tien minuten de tijd om nog tien voorwerpen te redden uit het vliegtuig, waarmee ze twee maanden moeten zien te overleven. “Dan begint het samenwerken, het praten met elkaar”, legt hij uit. “Vervolgens evalueer je: hoe ging het? Wie nam het voortouw? Hoe spreek je elkaar aan? En is dat niet veel gemakkelijker nu je elkaar een beetje kent?”

Beheer je buurthuis 268 copy

De vrijwilligers van ONS tonen honderd procent inzet

Waar de vrijwilligers aan het begin van de dag nog terughoudend zijn, kan Van Gerven uiteindelijk rekenen op honderd procent inzet. Dat verbaast hem, geeft hij toe: “Juist de mensen van wie je het niet zou verwachten hebben nog uren na zitten praten. En bij discussies in de keuken is de bewustwording van de onderlinge verbanden tussen vrijwilligers steeds beter zichtbaar.”

Niet hoe het moet, maar hoe het kan

Dat is de vooruitgang die ONS tot nu toe heeft geboekt. Idealiter gaat die vooruitgang sneller, maar er is altijd afleiding van het proces. Van Gerven probeert tussendoor apart te zitten met Rabia en José, de twee personen die leiding (moeten leren) geven aan ONS, maar te vaak nog komen mensen naar het drietal toe om vragen te stellen over dagelijkse zaken. Zelfs Van Gerven heeft er moeite mee om in zo’n situatie (“er lopen duizend dingen door elkaar!”), met zijn ervaring, de afstand te bewaren en er niet zelf in te springen.

Daarom is het snel tijd om een volgende stap te maken. In plaats van introspectieve trainingen, gaat ONS kijken bij andere initiatieven. De Bredase vrijwilligers gaan op bezoek bij het Tilburgse In De Boomtak – nog een pionier binnen project Beheer je buurthuis – en een grote MFA elders in de stad. “Niet om te zien hoe het moet, maar om te zien hoe het kan.” Dat is de korte termijn. De lange termijnsvisie is er een van een zelfstandig bestaan voor ONS. Van Gerven sluit af: “Ik hoop dat als mijn werk erop zit, ze bij ONS de kracht hebben gevonden en de handvaten hebben gekregen om het proces verder vorm te gaan geven. Maar dit houdt natuurlijk nooit op, je bent nooit klaar.”

Reacties

  1. Frank van Gerven zegt

    Dag Ernst,

    ons Mama raadde me aan dit artikel te lezen. Leerzaam, duidelijk, goede beschrijving van je werk én trouwens ook heel herkenbaar.

    Ga zo door! Bedankt!
    Frank

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*