Hoe doe je dat, een bestuur vormen?

Deel 1: het ‘hoe’ en ‘waarom’ van een bestuur

Print Friendly

Waarom heb je eigenlijk een bestuur nodig? Welke rechtspersoon kies je? En kies je juist voor mensen uit de wijk of vooral niet? Dat zijn onder andere de onderwerpen die aan de orde komen in een serie van drie blogs die ik rondom het thema ‘bestuur’ schrijf. Ik put daarbij uit eigen praktijkervaring en gangbare theorie. In deel 1 sta ik stil bij het hoe en waarom van een bestuur.

In Nederland is het algemeen geaccepteerd dat wanneer je als initiatief deelneemt aan het economische verkeer je dat zakelijk goed regelt in de vorm van een rechtspersoon. Onder deelname wordt verstaan: je draagt verantwoordelijkheden en gaat verplichtingen met anderen aan. De rechtspersoon scheidt privé van zakelijk. De zaken die initiatiefnemers doen namens hun buurthuis gebeuren ‘onder de titel’ van de rechtspersoon en niet op persoonlijke titel. Dat vertaalt zich ook in de organisatie (bestuur) en boekhouding (administratie).

Vertrouwen

Een rechtspersoon zorgt dus voor duidelijkheid en bescherming. Dit is extra wenselijk wanneer je als initiatief werkt met geld of spullen van anderen, denk bijvoorbeeld aan een subsidie die je ontvangt voor het uitvoeren van bepaalde activiteiten. Het is belangrijk dat er sprake is van een morele verantwoordelijkheid in het slagen van het initiatief. Door het oprichten van een rechtspersoon zijn alle zaken helder en transparant geregeld. Het initiatief is aanspreekbaar en kan verantwoording afleggen over de voortgang, in plaats van over het reilen en zeilen.

Coöperatie, stichting of vereniging: welke rechtsvorm kies je?

Coöperatie, stichting of vereniging: welke rechtsvorm kies je?

Een rechtspersoon beschermt ook de contractpartner omdat die zaken doet met een ‘bedrijf’ of ‘instelling’. Het is sowieso vertrouwenwekkend wanneer bedrijven zaken doen met bedrijven en instellingen omdat continuïteit (ook in personele zin) en aansprakelijkheid beter geregeld zijn. Wanneer de directeur opstapt draait een bedrijf in principe gewoon door. Bij veel buurthuizen is de voorzitter vaak ook het ‘morele geweten’; wanneer hij of zij vertrekt kan het initiatief stilvallen.

Vereniging, stichting of coöperatie?

Er bestaan in ons land diverse rechtsvormen. Welke je kiest is afhankelijk van de aard van het initiatief en de omvang van risico’s en verantwoordelijkheden. Initiatieven die voortkomen uit particulier initiatief ‘landen’ vaak in een stichtingsvorm. In het geval van een stichting berust de verantwoordelijkheid bij een bestuur. Dit is het ‘hoogste orgaan’.

In de regel hebben stichtingen geen winstdoelstelling en zijn ze niet BTW-plichtig. Er zijn situaties denkbaar waar dit de meest logische weg is. Een gesprek met een accountant of belastingadviseur brengt hier vaak de nodige verduidelijking in.

Een alternatieve rechtsvorm is de vereniging. De ledenvergadering is dan het ‘hoogste orgaan’. Dit kunnen de gebruikers, huurders, vrijwilligers of zelfs buurtbewoners zijn. De praktijk leert dat de bestuurlijke flexibiliteit toeneemt wanneer gekozen wordt voor een stichtingsvorm. Zeker wanneer het besturen verder gaat dan alleen ervoor te zorgen dat er activiteiten kunnen plaatsvinden. Dan gaan de kwaliteit en samenstelling van het bestuur zwaarder wegen en is het vaak verstandiger om strategie en beleid in een beperkter samenstelling te organiseren.

De rechts- persoon scheidt privé van zakelijk

Een rechtsvorm die (weer) in opkomst is, is de coöperatieve vereniging. Het is een beetje een mix tussen een stichting en vereniging. Er zijn leden en uit hun midden wordt een bestuur gekozen. De coöperatie wint aan populariteit omdat in de rechtsvorm is opgesloten dat leden naast ‘consument’ ook ‘co-producent’ zijn; iedereen heeft een aandeel in het succes. Dit veronderstelt wél dat de leden ook over een gelijkwaardige positie, kennis en informatie beschikken. Ik ben een tijd lang lid geweest van een coöperatieve vereniging van zes adviseurs. Onze activiteiten richtten zich op het samen met opdrachtgevers succesvoller maken van medewerkers in een organisatie. De activiteiten en aanpak pasten goed bij de coöperatieve gedachte; de keuze voor de vorm vloeit dan ook voort uit het type ’business’.

Het is altijd raadzaam om als rechtspersoon ingeschreven te zijn bij de Kamer van Koophandel. Taken en verantwoordelijkheden van een bestuur worden in de regel vastgelegd in statuten. Statuten worden opgesteld door een notaris. Hij/zij kan je verder adviseren over welke rechtsvorm het beste bij jullie initiatief past.

Lees hier deel 2: De juiste samenstelling van het bestuur
Lees hier deel 3: Waar staan we over vijf jaar?

Glenn van der VleutenGlenn van der Vleuten is social innovator bij 360˚rond en is als expert verbonden aan project Beheer je buurthuis. In een reeks van drie blogartikelen vertelt hij over de keuzes die komen kijken bij het vormen van een bestuur. Lees meer over het kiezen van een rechtsvorm in ons dossierartikel Keuze rechtsvorm.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*