“De Wmo is een kans, die moet je als buurthuis grijpen”

De Pracht zoekt balans tussen gezonde exploitatie en maatschappelijk rendement

Print Friendly

De vergrijzing, de bezuinigingen op de zorg, de gemeente die minder subsidieert, het maakt het oude buurthuis achterhaald. Er zijn veel nieuwe kansen, maar gemeenschapshuizen moeten dan wel “omdenken”, vindt voorzitter Hans van Baal van buurthuis De Pracht.

Het Activiteiten- en Ontmoetingscentrum De Pracht in Aalst, gemeente Waalre, zoekt naar nieuwe wegen om zijn ontmoetingsfunctie in te passen in de veranderende samenleving. De vergrijzing, de bezuinigingen op de zorg, het langer in de eigen omgeving wonen, de gemeente die minder subsidieert, het maakt het oude buurthuis achterhaald, volgens voorzitter Hans van Baal van Stichting De Pracht Ekenrooi, die De Pracht bestuurt. Hij ziet veel nieuwe mogelijkheden: “Neem de Wmo, die kans moet je als buurthuis grijpen.” Het bestuur van de stichting schreef er zelfs een notitie over, in 2013, samen met Paladijn, organisatie voor Welzijn en Zet: De Pracht en de Wmo. He gemeenschapshuis als partner in lokaal Wmo-beleid en leefbaarheid.

“Een buurthuis versterkt het sociale netwerk”

Frank Toonen, sociaal-cultureel medewerker: “Er zijn voor gemeenschapshuizen veel aanknopingspunten met de Wmo. Dat geldt dan vooral voor het deel waar geen indicatie voor is. De rode draad is toch dat de burger nu meer dan eerst op zijn of haar sociaal netwerk moet gaan steunen. Het gemeenschapshuis is daar een hulpmiddel bij en kan dat netwerk verstevigen. Het meest in het oog springende Wmo-terrein is het bevorderen van sociale samenhang en leefbaarheid. Dat is De Pracht. Dat is het gemeenschapshuis: een plek voor informele zorg en welzijn, die de sociale cohesie en leefbaarheid in de wijk stimuleert, die advies en informatie kan geven, vrijwilligers en mantelzorgers kan ondersteunen. De Pracht noemt zichzelf dan ook geen gemeenschapshuis meer, maar een gemeenschapscentrum voor ontmoeting, activiteiten, cultuur en zorg en welzijn.”

Lokale leveranciers

Frank Toonen en Hans van Baal

Frank Toonen en Hans van Baal

Zo startte De Pracht in 2014 met een wekelijkse dagbesteding voor kwetsbare ouderen (prestatieveld 5 van de Wmo), PrachtDag genoemd. De inzet is om mensen met lichte dementie of een andere lichte beperking met creatieve activiteiten een fijne en gezellige dag te bezorgen. Er is ook een eetpunt opgezet, gekoppeld aan de 50+-soos. Daarnaast levert elk buurthuis vanuit preventie ook een belangrijke bijdrage aan de Wmo, aldus Van Baal. “Gemeenschapsactiviteiten versterken het sociale netwerk van de wijkbewoners. Dit voorkomt eenzaamheid. Mensen leren elkaar kennen en durven ook eerder een beroep op elkaar te doen.”

Kansen liggen er wat hem betreft ook in de mantelzorgondersteuning. “Dat zouden we samen met partners van buitenaf eens moeten onderzoeken.” Om er gelijk aan toe te voegen: “Het is belangrijk om nieuwe mogelijkheden te zien, maar nog belangrijker om eigen grenzen te kennen. Daarom is samenwerking met andere instellingen bij het realiseren van vernieuwing van belang.”

“Mensen leren elkaar kennen”

Samenwerking kan zelfs meer opleveren dan in eerste instantie beoogd. Van Baal: “Toen wij gingen verbouwen kozen we bewust voor lokale leveranciers die hun werk voor schappelijke prijzen uitvoerden. Het leidde uiteindelijk tot actieve betrokkenheid bij De Pracht, waardoor zij meer dan leverancier werden. Dat inspireerde ons weer om nieuwe contacten te leggen met andere lokale middenstanders. En met succes.”

Elk jaar worden nieuwe activiteiten opgezet om het aanbod bij de tijd te houden

Elk jaar worden nieuwe activiteiten opgezet om het aanbod bij de tijd te houden

Verbouwen voor ontmoeting

Na de verbouwing van twee jaar geleden is in de vernieuwde en uitgebreide ontmoetingsruimte volop gelegenheid tot ontmoeten, de belangrijkste functie van een gemeenschapshuis. Van Baal: “Het is belangrijk voor bewoners van Aalst om contact met anderen te hebben. Dit geldt vooral voor de oudere bewoners.” Voorzien van een nieuwe bar, een leestafel, een biljart en gezellige zitjes, nodigt deze ruimte uit om eens binnen te lopen, of na afloop van een vergadering nog wat na te praten. Er zijn nu moderne zalen van verschillende afmetingen beschikbaar voor cursussen, vergaderingen, activiteiten en bijeenkomsten. Er is zaalruimte voor groepen tot honderd personen. De Pracht heeft ongeveer 35 verenigingen als vaste gebruikers en 50 variabele gebruikers uit de wijk.

“Je moet omdenken”

Van Baal: “Samen is het een belangrijke bron aan contacten en De Pracht organiseert voor iets minder dan de helft de activiteiten zelf, de rest faciliteert ze. Om het werk te kunnen doen kent de Stichting De Pracht Ekenrooi vijf actieve commissies: Activiteitencommissie, Commissie Beheer en Exploitatie, Commissie Cursussen, Commissie Communicatie en de recent gestarte Commissie Zorg en Welzijn. Beroepsmatige ondersteuning wordt verleend door twee beheerders, een interieurverzorgster en de administratieve en secretariële kracht, en door de sociaal-cultureel werker. In totaliteit zijn binnen de stichting circa 180 vrijwilligers actief.

Toonen: “Je moet met hen zorgvuldig omgaan. Ze verantwoordelijkheid geven, hun talenten ontplooien, waardering geven.” Toch ziet hij voor vrijwilligers gevaren opdoemen, als door de bezuinigingen het aantal beroepskrachten minder wordt. Van Baal: “Zij ondersteunen en begeleiden de vele vrijwilligers. Volgend jaar bijvoorbeeld wordt Frank, onze sociaal-cultureel werker, compleet wegbezuinigd. We weten nog niet hoe dit op te lossen, want we willen hem wel graag voor De Pracht behouden.”

Buurtbewoners klussen voor buurtbewoners in het Repair Café

Buurtbewoners klussen voor buurtbewoners in het Repair Café

De gemeente als partner

Van Baal: “Je moete de gemeente tot je partner maken. Je moet niet meer vragen, maar aanbieden. Het Wmo-rapport is een voorbeeld. We zeggen daarmee tegen de gemeente: dit kunnen wij voor jullie betekenen. Neem het heft in handen. Je voert maatschappelijk ondernemerschap, je zoekt naar een balans tussen een gezonde e exploitatie en maatschappelijk rendement. De aandacht voor beide gebieden onderscheidt de ondernemer van het gemeenschapshuis van een gewone ondernemer.”

“Omdenken, dat moeten gemeenschapshuizen doen. Daarmee bedoel ik: kijk eerst naar een maatschappelijk effect, bijvoorbeeld eenzaamheid, en redeneer dan terug, hoe kan ik die eenzaamheid oplossen. Vroeger bedachten we eerst wat – een cursus, een activiteit – en zagen dan later wat het effect was. Een mooi voorbeeld is toen we zagen en hoorden dat het omgaan met een iPad voor veel ouderen lastig is – kortom, het maatschappelijk effect. Toen hebben wij een cursus bedacht, speciaal gericht op ouderen en speciaal gericht op de iPad. Dat is een groot succes geworden.”

“Jongeren zijn de toekomst van het buurthuis”

De Pracht organiseert elk jaar gemiddeld 45 cursussen waar circa 400 mensen aan deelnemen. Cursussen zijn er op allerlei gebieden, onder meer kunst en cultuur, computer, creativiteit, talen, gezondheid en beweging. Elk jaar worden nieuwe cursussen en activiteiten opgezet om het aanbod bij de tijd te houden. Een deel van de activiteiten, waaronder de Open Dag, de Herfstactiviteiten en Culturele Activiteiten, wordt centraal georganiseerd. Andere activiteiten worden door groepjes vrijwilligers zelf opgezet en uitgevoerd. Voorbeelden hiervan zijn het Technika 10 voor kinderen tot 12 jaar, Ruil- en Kledingbeurzen en een 50+-soos. Van Baal: “En niet in het minst de trots van De Pracht: dansgroep Butterfly met meer dan honderd meisjes in de leeftijd van zes tot meer dan twintig jaar. Butterfly organiseert alles zelf, ook de bijbehorende sponsoring en financiering.”

De jongeren

Toch is de groep wijkbewoners van 12-40 jaar (“Ik noem dat gemakshalve maar de jongeren”, zegt Van Baal), moeilijk te bereiken. Van Baal: “Zij zijn ook het minst afhankelijk van de wijk, de meest mobiele ook. Kinderen en ouderen zijn veel meer op hun wijk aangewezen. Maar de groep jongeren is wél de toekomst van het gemeenschapscentrum.” Toch denkt Van Baal dat ook zij te verleiden zijn om De Pracht binnen te stappen. Hij denkt daarbij aan samenwerking met het Centrum voor Jeugd en Gezin om bijvoorbeeld opvoedingstrainingen of voorlichtingen over alcohol en drugs in De Pracht te organiseren.

Stemmen op onderwerpen waar volgens bewoners aandacht voor moet zijn

Stemmen op onderwerpen waar volgens bewoners aandacht voor moet zijn

Om bezoekers en vrijwilligers te werven greep De Pracht bijvoorbeeld ook de recente gemeenteraadsverkiezingen en die van de Provinciale Staten aan. De Pracht was toen stemlokaal, en bij de in-uitgang werden de stemmers door alle bestuursleden en personeel geïnformeerd over De Pracht, over vrijwilligerswerk en konden ze een enquête over het gemeenschapscentrum invullen door een aantal onderwerpen op een groot wandpamflet aan te kruisen. “Sommigen kwamen hier voor het eerst binnen, en dan kun je ze toch laten kennismaken”,  aldus Van Baal. “Zo kon ook door ons gepeild worden wat De Pracht voor hen kon betekenen en kunnen wij weer de maatschappelijke effecten bepalen.”

Artikel geschreven door Leo Lotterman en origineel verschenen in de publicatie Buurtgeluiden: gemeenschapshuizen over hun toekomst (2015, ’t Heft). Buurthuis De Pracht deed eerder dit jaar mee aan Beheer je buurthuis-initiatief Kiezen voor ontmoeting.

Lees ook:

MVO en het buurthuis: “Welke problemen lost jouw buurthuis op?”

Terugblik op Kiezen voor ontmoeting: “Komt u wel eens in het buurthuis?”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*