De coöperatie: zo doe je dat!

Praktijkadvies in Pakhuis de Zwijger

Print Friendly

De coöperatie wint aan populariteit. Steeds meer bewoners organiseren zich in een coöperatieve vereniging om zelf zorg, welzijn, duurzame energie, maar ook voorzieningen voor de buurt te regelen. Maar wat is een coöperatie precies en wat zijn de voordelen?

Op dinsdag 7 april vond in Pakhuis De Zwijger in Amsterdam de bijeenkomst De coöperatie: hoe-doe-je-dat? plaats. Een publiek van honderdvijftig man luistert er aandachtig naar ervaringen en tips van vier lopende coöperaties: Gebiedscoöperatie Rivierenland – Dirk de Derde, zorgcoöperatie Austerlitz Zorgt, Wooncoöperatie Jeruzalem en buurtcoöperatie Samen Krachtig Plan van Gool. Vier uiteenlopende coöperatieve verenigingen, die op eigen initiatief dingen gedaan proberen te krijgen waar de overheid het laat liggen.

Hoewel de vier bewonersinitiatieven op uiteenlopende onderwerpen actief zijn, komen ze dezelfde uitdagingen tegen. Hun ervaringen delen ze graag met bewoners die in de startblokken staan om zelf een coöperatie te starten.

Het Breedhuis in Amsterdam Noord

Het Breedhuis in Amsterdam Noord

Wat is een coöperatie?

Een coöperatie is het verbinden van initiatieven. Neem buurtcoöperatie Samen Krachtig Plan van Gool. Zeven verschillende initiatieven wilden in Amsterdam Noord samen iets doen in één gebouw, Het Breedhuis, met als doel de wijk mooier, schoner, veiliger en leuker maken. Maar als je samen een buurthuis wilt beheren, moet je een organisatievorm vinden. De bewoners wilden er geld mee verdienen, dus viel het idee van zeven losse stichtingen al gauw af. Oplossing: een coöperatieve vereniging.

Onder de paraplu van de coöperatie kunnen de overwegend werkloze buurtbewoners een inkomen verdienen zonder hun uitkering kwijt te raken. Stapsgewijs komen ze zo uit hun uitkering, zonder de eisen die de Dienst Werk en Inkomen (DWI) stelt aan ondernemende werklozen. Het geld dat zij verdienen met de losse initiatieven binnen Samen Krachtig Plan van Gool wordt afgetrokken van hun uitkering.

Het is een regeling zoals we die terugzien bij ONS in Breda, een van de pioniers van Beheer je buurthuis. ONS en Het Breedhuis bewijzen dat de coöperatieve vereniging een goede organisatievorm kan zijn voor moderne buurthuizen in zelfbeheer. Lees meer over rechtsvormen in ons dossierartikelen Keuze rechtsvorm en Omzetten rechtsvorm.

ONS2

De coöperatie als tegenmacht

Zo is de coöperatieve vorm in Het Breedhuis een oplossing voor twee kwesties voor de gemeente: werkloosheid en buurtproblematiek. Elders, in Austerlitz, rekende de coöperatie Austerlitz Zorgt uit hoeveel het de gemeente wel niet bespaarde op zorg. Of de gemeente die besparing uit wilde betalen als subsidie aan de coöperatie? Absoluut niet, was het antwoord: zorg is er toch al? Ja, maar met de bureaucratische rompslomp die je van officiële instanties mag verwachten. Austerlitz Zorgt stuurde enquêtes uit onder dorpsbewoners, kreeg daar 43% ingevuld van terug en plots bleek de gemeente wel bereid om te praten.

“Zorg is er toch al?”

Draagvlak is de kracht en voorwaarde voor de coöperatie, daarover zijn de aanwezige initiatieven het eens. Coöperaties ontstaan uit het idee: hier is behoefte aan en dit kan beter. Ze worden opgericht door bewoners, zijn geworteld in hun omgeving en laten deelnemers zich eigenaar voelen van het initiatief, meer dan bij een traditionele vereniging. Buurtbewoners hebben daarnaast een korte spanningsboog en zien het liefst dat er actie ondernomen wordt; bij de gemeente gaat ingrijpen vaak te langzaam.

Door samen een beter alternatief te bieden voor wat overheid, instanties en bedrijven aanbieden aan, in dit geval, zorg, word je als coöperatie serieus genomen dóór die instanties en bedrijven. “Burgers hebben moeite zich op lange termijn professioneel te organiseren op een manier waarmee ze het hoofd bieden aan overheid, banken en bedrijven”, wordt er geroepen. De coöperatieve vorm is daarvoor een oplossing.

austerlitzzorgtEen oplossing met een uitroepteken in de kantlijn. “Als de gemeente het overneemt en het plan gaat uitrollen is het gedoemd te mislukken”, waarschuwen de initiatiefnemers van Wooncoöperatie Jeruzalem. “Maak je niet afhankelijk van de gemeente. Het initiatief ligt bij de burger en moet daar blijven. Je moet je eigen autonomie bewaren.”

Begin eenvoudig

Goed, het enthousiasme uit de buurt is er. Bewoners hebben ideeën over wat zij samen willen bereiken. Wat is de volgende stap? “Begin eenvoudig”, tipt Dennis Kerkhoven van Gebiedscoöperatie Rivierenland, “probeer niet alles tegelijk te bouwen; je bouwt de brug terwijl je eroverheen loopt.” Zowel voor bewoners als voor gemeente en bedrijven is de coöperatieve vorm en de samenwerking die wordt aangegaan nieuw en dus een leerproces dat tijd nodig heeft.

“Veel kennis ligt voor het oprapen”

Kerkhoven geeft nog een aantal algemene tips aan de zaal mee: zorg voor maatschappelijke impact, zorg dat je alle gereedschap in huis hebt om te slagen, verbind nieuw en oud, blijf creatief en out-of-the-box naar oplossingen zoeken, en leer van het verleden. Veel kennis ligt voor het oprapen, dus hoef je als coöperatie het wiel niet per se telkens opnieuw uit te vinden. Als laatste advies krijgen nieuwsgierigen mee vooral rekening te houden met de wetten en spelregels van morgen. “Kijk vooruit naar nieuwe wetgeving, zoals de afgelopen jaren veel initiatieven vooruitkeken naar de decentralisaties.”

Dat vooruitkijken doe je samen. Want een coöperatie is, zo schreven we al, het verbinden van initiatieven. “Het begint met allemaal ikken, tot je een wij bent”, klinkt het. Geen versnipperde ondernemers met ieder een goed idee, maar bewoners die elkaar helpen, hoe uiteenlopend hun initiatieven ook zijn.

Ook aanwezig op 7 april was De Coöperatieve Samenleving. Zij helpen tijdens de Coöperatie2Daagse op 12 mei en 9 juni tien maatschappelijke initiatieven op weg naar een bestaan als coöperatie. Aanmelden kan via info@decooperatievesamenleving.nl. Bezoek de officiële website voor meer informatie.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*